Lời chúa

VĂN HÓA & GIA ĐÌNH

SÁCH báo GIÁO XỨ

HÌNH ẢNH SINH HOẠT

VIDEO

Tóc Rụng Vào Mùa Thu - Có Thật Không ? - Trúc Tiên

TÓC RỤNG VÀO MÙA THU – CÓ THẬT KHÔNG ?

háng Chín. Trời chưa kịp lạnh, lá ngoài đường chưa kịp rụng bao nhiêu, nhưng tóc trên bàn chải thì hình như đã vào mùa thu trước.

Buổi sáng chải đầu, vài sợi mắc trên lược. Gội đầu, thêm một nhúm nằm dưới đáy bồn tắm. Lau tóc xong, lại thấy một sợi dính trên vai áo. Đến sợi thứ mười, ta bắt đầu để ý. Đến sợi thứ hai mươi, ta đứng gần gương hơn một chút, nghiêng đầu sang trái, sang phải, vạch thử đường ngôi. Đến lúc ấy, chỉ cần điện thoại nằm trong tầm tay là rất dễ phạm một sai lầm quen thuộc của thời đại: lên Google gõ “rụng tóc nhiều có nguy hiểm không?”

Và chỉ vài phút sau, một người sáng nay còn hoàn toàn khỏe mạnh đã có thể tin rằng mình thiếu sắt, rối loạn tuyến giáp, thiếu vitamin D, stress mãn tính, sắp mãn kinh hoặc — trong trường hợp bi quan nhất — sắp hói.

Nhưng khoan trách Google. Có một câu hỏi thú vị hơn : tại sao nhiều người lại có cảm giác tóc rụng nhiều hơn vào cuối hè, đầu thu? Chuyện ấy có thật không, hay chỉ vì tháng Chín chúng ta bỗng có nhiều thời gian nhìn xuống lavabo hơn?

Câu trả lời khá bất ngờ: có thể là có thật.

Tóc không rụng vì “buồn mùa thu”

Mỗi sợi tóc trên đầu chúng ta có đời sống riêng. Nó sinh ra, lớn lên, nghỉ ngơi rồi rụng xuống để nhường chỗ cho một sợi tóc khác. May mắn là khoảng một trăm ngàn sợi tóc trên đầu không cùng họp nhau để quyết định nghỉ việc một ngày, nếu không mỗi sáng thức dậy chúng ta sẽ gặp một thảm họa.

Chu kỳ của tóc thường được chia thành những giai đoạn. Quan trọng nhất là anagen, thời kỳ tóc tăng trưởng, có thể kéo dài nhiều năm. Sau đó tóc bước qua một giai đoạn chuyển tiếp ngắn, rồi đến telogen, tức thời kỳ nghỉ. Cuối cùng sợi tóc cũ rời nang tóc và rụng đi.

Bởi vậy, rụng tóc tự nó không phải là bệnh. Một mái tóc khỏe mạnh vẫn rụng mỗi ngày. Con số thường được nhắc đến là khoảng 50 đến 100 sợi tóc mỗi ngày, nhưng đừng vì thế mà tối nào cũng ngồi trên giường đếm tóc. Con số này chỉ mang tính ước lượng và còn phụ thuộc vào mật độ tóc, cách gội, cách chải cũng như số ngày giữa hai lần gội.

Điều đáng chú ý hơn là các nhà nghiên cứu từ lâu đã quan sát thấy chu kỳ tóc của con người dường như có một mức độ biến đổi theo mùa. Một số nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ tóc ở giai đoạn telogen tăng vào mùa hè; vì tóc không rụng ngay khi bước vào giai đoạn nghỉ mà thường cần thêm một thời gian, sự rụng tóc có thể trở nên dễ nhận thấy hơn vào cuối hè và đầu thu.

Nói cách khác, tóc tháng Chín có thể là hậu quả của những gì đã xảy ra trên đầu chúng ta từ vài tuần hoặc vài tháng trước.

Tại sao cơ thể lại làm như vậy?

Ở nhiều loài động vật, thay lông theo mùa là chuyện hiển nhiên. Con người thì phức tạp hơn nhiều, và cho đến nay khoa học chưa có một lời giải thích duy nhất, chắc chắn cho hiện tượng rụng tóc theo mùa. Có những giả thuyết liên quan đến ánh sáng, nhiệt độ và nhịp sinh học, nhưng chúng ta chưa thể nói rằng cứ đến ngày đầu tiên của mùa thu, nang tóc nhận được một bản thông báo: “Đã đến lúc rụng.”

Vì vậy, rụng tóc mùa thu là hiện tượng đã được quan sát, nhưng không nên biến nó thành lời giải thích cho mọi trường hợp rụng tóc.

Bao nhiêu mới gọi là “rụng nhiều”?

Đây mới là câu hỏi làm nhiều phụ nữ lo lắng.

Thật ra rất khó đánh giá tóc rụng chỉ bằng cách nhìn số tóc trong phòng tắm. Nếu mình gội đầu mỗi ngày, tóc rụng được lấy đi đều đặn nên trông có vẻ ít. Nếu ba hoặc bốn ngày mới gội một lần, những sợi vốn đã rời nang tóc tích tụ lại và cùng xuất hiện trong một lần gội. Nhìn xuống bồn tắm lúc ấy quả thật hơi đáng sợ, nhưng chưa chắc là mình đang rụng tóc nhiều hơn người gội đầu mỗi ngày.

Tóc dài cũng tạo cảm giác “nhiều” hơn tóc ngắn. Hai mươi sợi tóc dài nằm cuộn lại trong lòng bàn tay trông nghiêm trọng hơn rất nhiều so với hai mươi sợi tóc ngắn.

Vì thế, thay vì đếm từng sợi tóc rụng, hãy để ý xem mái tóc của mình có thưa đi rõ rệt hay không. Đường ngôi có rộng ra không? Tóc ở vùng thái dương có thưa đi rõ rệt không? Khi buộc tóc, đuôi tóc có nhỏ hơn trước nhiều không? Tóc có rụng thành từng mảng không? Hiện tượng rụng nhiều có kéo dài nhiều tuần, nhiều tháng hay chỉ xuất hiện trong một thời gian ngắn?

Đó là những dấu hiệu có ý nghĩa hơn việc tìm thấy mười bảy sợi tóc trên gối rồi mất ngủ vì sợi thứ mười tám.

Đừng vội đổ lỗi cho mùa thu

Có một điều rất dễ xảy ra: tóc bắt đầu rụng vào tháng Chín, và chúng ta lập tức kết luận tại mùa thu. Trong khi thủ phạm thực sự có thể nằm ở… tháng Sáu.

Tóc có một kiểu phản ứng khá chậm. Sau một biến cố lớn đối với cơ thể — sốt cao, bệnh nặng, phẫu thuật, sinh con, giảm cân nhanh, chế độ ăn quá khắt khe, thiếu chất hoặc một giai đoạn stress mạnh — nhiều nang tóc có thể chuyển sang giai đoạn nghỉ. Nhưng tóc thường không rụng ào ào ngay hôm sau. Sự rụng tóc có thể xuất hiện vài tháng sau biến cố.

Hiện tượng này được gọi là telogen effluvium.

Bởi vậy, một phụ nữ thấy tóc rụng nhiều vào tháng Chín đôi khi nên tự hỏi không chỉ: “Mùa thu năm nay có gì lạ?”, mà còn: “Ba tháng vừa rồi cơ thể mình đã trải qua chuyện gì?”

Một kỳ nghỉ hè vui vẻ nhưng ăn kiêng quyết liệt để mặc vừa áo tắm? Một trận sốt? Một cuộc phẫu thuật? Một thời kỳ làm việc căng thẳng? Sau sinh? Một loại thuốc mới?

Cơ thể có trí nhớ riêng của nó. Và đôi khi mái tóc gửi hóa đơn hơi muộn.

Cắt tóc, đổi dầu gội hay uống vitamin?

Thấy tóc rụng nhiều, phản ứng đầu tiên của nhiều người là tìm mua dầu gội, vitamin hay các sản phẩm chống rụng tóc. Biotin, kẽm, sắt, selenium, vitamin B, collagen, keratin… chỉ cần đứng trước một quầy thực phẩm bổ sung là chúng ta có cảm giác muốn có được mái tóc đẹp phải cần cả một phòng thí nghiệm.

Nhưng tóc không phải cây cảnh: thấy rụng không có nghĩa là cứ đổ thêm “dinh dưỡng” vào là mọc.

Nếu một người thiếu sắt hoặc một chất dinh dưỡng nào đó, điều chỉnh sự thiếu hụt tất nhiên quan trọng. Nhưng uống thêm vitamin khi cơ thể không thiếu chưa chắc giúp tóc mọc nhanh hơn. Thậm chí một số chất bổ sung nếu dùng quá mức cũng có thể gây tác dụng ngược hoặc có hại.

Còn chuyện cắt tóc?

Cắt ngắn có thể làm tóc trông dày hơn, dễ chăm sóc hơn và giảm cảm giác kinh hoàng khi nhìn một sợi tóc dài nằm trong bồn tắm. Nhưng kéo cắt không thể truyền mệnh lệnh qua thân tóc xuống nang tóc để bảo nó mọc khỏe hơn. Phần tóc chúng ta cắt là phần đã mọc ra ngoài da.

Dầu gội cũng vậy. Một loại dầu gội dịu nhẹ có thể giúp da đầu và sợi tóc ở tình trạng tốt, nhưng một chai dầu gội thông thường không thể giải quyết mọi nguyên nhân gây rụng tóc từ hormone, di truyền, thiếu sắt đến bệnh tuyến giáp.

Khi nào nên đi khám?

Nếu tóc chỉ rụng hơi nhiều hơn vào cuối hè, đầu thu rồi dần trở lại bình thường, không có vùng hói rõ rệt và sức khỏe vẫn tốt, thường chưa có lý do để hoảng hốt.

Nhưng nếu tóc rụng đột ngột, rất nhiều, kéo dài, đường ngôi ngày càng rộng, xuất hiện những mảng mất tóc, da đầu đỏ, đau, ngứa hoặc bong vảy bất thường, hoặc rụng tóc đi kèm những thay đổi khác của cơ thể như mệt mỏi kéo dài, thay đổi cân nặng hay rối loạn kinh nguyệt, lúc ấy đừng đổ hết cho mùa thu. Bác sĩ hoặc bác sĩ da liễu có thể tìm nguyên nhân và quyết định có cần xét nghiệm hay điều trị hay không.

Và có lẽ đây cũng là điều đáng nhớ nhất về mái tóc: đừng chỉ nhìn sợi tóc vừa rụng. Hãy nhìn cả cơ thể đã nuôi nó.

Tháng Chín, lá ngoài đường bắt đầu rụng. Trong phòng tắm, tóc cũng có thể nhiều hơn đôi chút.

Lá rụng là chuyện của cây. Tóc rụng đôi chút cũng là chuyện của người. Chưa cần vội mua vitamin hay hỏi Google : “Tôi có sắp hói không?”

Đôi khi, chỉ cần… đừng đếm tóc nữa.

Trúc Tiên