Lời chúa

VĂN HÓA & GIA ĐÌNH

SÁCH báo GIÁO XỨ

HÌNH ẢNH SINH HOẠT

VIDEO

Mỗi Tháng một Vị Thánh : Thánh John Henry Newman (1801-1890) một cuộc đời đi tìm chân lý - Công Bình

Thánh John Henry Newman (1801-1890)

Một cuộc đời đi tìm chân lý

hánh John Henry Newman (1801–1890) được xem như là một vị “Tiến sĩ của lương tâm”, vì ngài đặc biệt nhấn mạnh đến vai trò của lương tâm trong đời sống luân lý. Cuộc đời ngài được đánh dấu bởi một cuộc tìm kiếm chân lý không ngừng, dẫn từng bước từ Anh giáo đến Công giáo. Đối với Thánh nhân, lương tâm không phải chỉ là sự tự do cá nhân cho phép con người tin hay làm điều mình muốn; nhưng trước hết là khả năng nhận biết chân lý và bổn phận phải tuân theo chân lý ấy.

1. Từ Anh giáo đến việc tìm kiếm chân lý

John Henry Newman sinh tại Luân Đôn năm 1801, trong một gia đình Anh giáo. Ngài được giáo dục trong một môi trường chịu ảnh hưởng mạnh của thuyết Calvin. Năm mười lăm tuổi, Newman trải qua một cuộc hoán cải nội tâm đầu tiên : ngài ý thức sâu sắc về sự hiện diện thường xuyên của Thiên Chúa và bắt đầu đọc Kinh Thánh mỗi ngày. Từ đó, suy tư của ngài tập trung vào mối tương quan giữa con người và Đấng Tạo Hóa.

Năm mười sáu tuổi, ngài vào Đại học Oxford, nơi ngài chuyên tâm cầu nguyện, suy tư, tìm kiếm chân lý và làm việc bác ái. Sau đó, ngài trở thành giáo sư của trường Oriel và đảm nhận việc giảng dạy cũng như đào tạo trí thức và luân lý cho sinh viên.

Ban đầu, Thánh nhân Newman chịu ảnh hưởng của trường phái Tin Lành tự do, nhưng dần dần ngài xa rời khuynh hướng này, đặc biệt nhờ ảnh hưởng của người bạn Hurrel Froude. Ngài tiến gần đến Anh giáo Công giáo (Anglo-Catholicism), một khuynh hướng trong Anh giáo nhấn mạnh hơn đến các bí tích, tín điều và tính hữu hình của Giáo hội. Năm 1825, ngài được truyền chức linh mục trong Anh giáo và trở thành cha xứ của nhà thờ Saint-Mary’s tại Oxford.

Những nghiên cứu của Thánh Newman về các Công đồng đầu tiên và các Giáo phụ của Giáo hội đóng một vai trò rất quan trọng trong sự tiến triển tư tưởng của ngài. Năm 1833, ngài xuất bản tác phẩm Những người Ariô thế kỷ IV và tham gia thành lập Phong trào Oxford, nhằm chống lại sự tục hóa và sự suy yếu về giáo lý trong Giáo hội Anh. Cùng với các đồng nghiệp, ngài xuất bản Tracts, tức những bài viết về các vấn đề tôn giáo đương thời.

Lúc ấy, Thánh Newman hy vọng cải tổ Giáo hội Anh bằng cách trở về với giáo huấn của các Giáo phụ và xây dựng một “con đường trung gian” giữa Công giáo và Anh Giáo.

2. Cuộc trở lại Công giáo

Suy tư của Thánh Newman dần dần khiến ngài đặt lại vấn đề về Giáo hội Anh. Việc hàng giáo phẩm Anh giáo lên án Tract 90 của ngài năm 1839 khiến ngài nhận ra rằng dự án xây dựng một Giáo hội Anh nằm giữa Công giáo và Tin Lành khó có thể thực hiện được.

Nhân việc đọc một bài viết của Đức cha Wiseman về những người Donatô đã giúp Thánh Newman khám phá một câu của thánh Augustinô: “Securus judicat orbis terrarum”, nghĩa là “phán quyết của Giáo hội hoàn vũ là chắc chắn”. Từ đó, Thánh Newman kết luận rằng một Giáo hội quốc gia không thể chống lại Giáo hội hoàn vũ.

Năm 1841, Thánh Newman từ chức và lui về Littlemore cùng với một số học trò. Ngài nghiên cứu các Giáo phụ và viết tác phẩm Tiểu luận về sự phát triển của tín điều Kitô giáo. Ngài nhận ra rằng các tín điều Công giáo có thể được hiểu như sự phát triển liên tục và nhất quán của giáo lý Kitô giáo qua các thế kỷ.

Cuối cùng, hành trình tìm kiếm ấy đưa ngài đến cuộc trở lại Công giáo. Ngày 6 tháng 10 năm 1845, Thánh Newman từ bỏ Anh giáo và gia nhập Giáo hội Công giáo. Đối với ngài, đây là một hành động trung thành với lương tâm và đồng thời là cảm nghiệm như được “trở về bến cảng sau một cơn bão”.

Sau khi trở thành người Công giáo, Newman được truyền chức linh mục tại Rôma năm 1847. Tại đây, ngài khám phá linh đạo của Thánh Philipphê Nêri và quyết định thành lập một cộng đoàn Oratorio tại Anh. Lối sống của Oratorio phù hợp với lý tưởng của Newman về sự đơn sơ, đời sống huynh đệ, việc giảng dạy và loan báo Tin Mừng.

Sau đó, ngài hoạt động tại Birmingham, đồng thời quan tâm đặc biệt đến việc phục vụ người nghèo và giới công nhân. Ngài cũng trở thành viện trưởng Đại học Công giáo Ireland, nhưng gặp nhiều khó khăn và từ chức năm 1858.

3. Những thử thách và việc bảo vệ chân lý

Năm 1864, mục sư Anh giáo Kingsley công khai tấn công Thánh Newman và đặt vấn đề về sự trung thành của ngài đối với chân lý. Thánh Newman đáp lại bằng tác phẩm ‘‘Apologia Pro Vita Sua’’, xuất bản trong những năm 1864-1865. Đây là một cuốn tự thuật trình bày hành trình thiêng liêng của ngài và cho thấy rằng việc ngài trở lại Công giáo không phải là một sự đoạn tuyệt với quá khứ, nhưng là kết quả của một cuộc tìm kiếm chân lý lâu dài.

Tác phẩm này góp phần phục hồi uy tín của Thánh Newman, cả trong giới Công giáo lẫn Anh Giáo.

Tuy nhiên, Thánh Newman vẫn gặp nhiều khó khăn trong chính Giáo hội Công giáo, đặc biệt trong quan hệ với Đức Hồng y Manning và một số giáo sĩ khác. Năm 1870, ngài theo dõi với sự lo ngại Công đồng Vatican I và vấn đề định tín về ơn bất khả ngộ của Đức Giáo hoàng. Thánh Newman lo rằng giáo lý này có thể bị hiểu sai và làm gia tăng thành kiến chống Công giáo.

Sau khi tín điều được công bố, ngài nhận thấy rằng ơn bất khả ngộ của Đức Giáo hoàng được giới hạn trong những vấn đề đức tin và luân lý khi Đức Giáo hoàng long trọng tuyên bố ex cathedra (với tư cách là một giáo huấn tối cao). Vì thế, Thánh Newman chấp nhận tín điều này và cố gắng giải thích ý nghĩa đích thực của nó cho công chúng Anh.

Thánh Newman cũng tham gia vào các cuộc tranh luận về tự do tôn giáo. Trong Thư gửi Công tước Norfolk năm 1875, ngài trả lời những lời phê phán của Gladstone. Ngài giải thích rằng Giáo hội không lên án mọi hình thức tự do, nhưng chống lại quan niệm về một thứ tự do tuyệt đối, theo đó mọi ý kiến tôn giáo và luân lý đều được coi là có giá trị ngang nhau.

Đối với Thánh Newman, tự do phải luôn gắn liền với chân lý.

4. Lương tâm: khả năng nhận biết chân lý

Đây chính là trọng tâm trong tư tưởng của Thánh Newman. Theo Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI, quan niệm của Thánh Newman về lương tâm hoàn toàn khác với quan niệm thuần túy chủ quan, trong đó mỗi cá nhân tự mình quyết định điều gì đúng hay sai.

Đối với Thánh Newman, lương tâm trước hết là khả năng nhận biết chân lý của con người. Nhờ lương tâm, con người có thể nhận ra một chân lý khách quan trong những lĩnh vực quan trọng nhất của cuộc sống, đặc biệt là tôn giáo và luân lý.

Vì thế, lương tâm bao hàm bổn phận tìm kiếm và vâng phục chân lý. Con người phải chân thành tìm kiếm chân lý và khi nhận ra chân lý thì phải chấp nhận sống theo chân lý ấy. Cuộc trở lại của Thánh Newman vì thế có thể được hiểu như một hành trình của lương tâm : ngài không đơn giản thay đổi ý kiến theo sở thích cá nhân, nhưng từng bước đón nhận điều mà cuộc tìm kiếm của mình giúp ngài nhận ra là chân lý.

Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo cũng trình bày một quan niệm tương tự. Lương tâm luân lý giúp con người phân biệt điều thiện và điều ác, đồng thời phán đoán những lựa chọn cụ thể. Tuy nhiên, lương tâm cần phải được đào luyện và soi sáng. Một lương tâm ngay chính không chỉ làm theo sở thích cá nhân, nhưng tìm cách phù hợp với điều thiện đích thực. Vì vậy, việc giáo dục lương tâm là điều thiết yếu.

5. Newman, vị Hồng y bảo vệ chân lý

Năm 1878, Đức Lêô XIII trở thành Giáo hoàng và rất quý trọng các tác phẩm của Thánh Newman. Năm 1879, Newman được tấn phong Hồng y. Trong bài diễn văn khi nhận mũ Hồng y, ngài mạnh mẽ phê phán chủ nghĩa tự do tôn giáo, tức quan niệm cho rằng không có chân lý khách quan trong tôn giáo và mọi niềm tin đều có giá trị như nhau.

Theo Thánh Newman, quan niệm ấy khiến người ta không còn khả năng nhìn nhận một tôn giáo nào là chân thật. Ngược lại, con người phải tiếp tục tìm kiếm và giảng dạy chân lý.

Cho đến cuối đời, Thánh Newman vẫn quan tâm đến các vấn đề xã hội và công khai bảo vệ những người công nhân Anh đang phải sống và làm việc trong những điều kiện khắc nghiệt. Ngài qua đời tại Birmingham năm 1890.

6. Newman, Vị Hiển Thánh và Tiến Sĩ Giáo Hội

Ngày 19/09/2010, Đức Biển Đức XVI đã phong chân phước cho ngài và ngày 13/10/2019 Đức Phanxicô đã tuyên phong ngài lên hàng Hiển Thánh.

Và ngày 1/11/2025 Đức Giáo Hoàng Léo XIV đã nâng ngài lên bậc Tiến sĩ Giáo Hội.

Có thể nói cuộc đời của Thánh John Henry Newman là một hành trình tận hiến cho chân lý : miệt mài tìm kiếm, can đảm làm chứng và trung thành sống trọn vẹn sứ mạng Thiên Chúa trao ban.

Công Bình

_____________________________

Tham khảo :

- la Lettre de l’Abbaye Saint-Joseph de Clairval (17/06/2026)