Lời chúa

VĂN HÓA & GIA ĐÌNH

SÁCH báo GIÁO XỨ

HÌNH ẢNH SINH HOẠT

VIDEO

Đức Giáo hoàng Lêô XIV tại Metz : Một ngày cho châu Âu, hòa bình và hy vọng - Công Bình

Đức Giáo hoàng Lêô XIV tại Metz

Một ngày cho châu Âu, hòa bình và hy vọng

hứ Hai, ngày 28 tháng 9 năm 2026, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã chọn thành phố Metz để kết thúc chuyến tông du tại Pháp. Sau Paris và Lộ Đức, thủ phủ vùng Moselle không chỉ là một điểm dừng địa lý, mà đối với Đức Thánh Cha, nơi đây mang một thông điệp sâu sắc : châu Âu có khả năng hòa giải, đối thoại và trung thành với nguồn gốc của mình.

Metz là thành phố biên giới và nằm trên giao lộ Đức, Luxembourg và Bỉ. Từng bị đánh dấu bởi các xung đột Pháp–Đức và hai cuộc thế chiến, nơi đây đã trở thành biểu tượng của sự hòa giải. Đây cũng là thành phố của Robert Schuman, một trong những người sáng lập Liên minh châu Âu, người đã dành cuộc đời mình cho viễn cảnh một Châu Âu hoà giải. Ông cũng là một người Công giáo sống đức tin sâu sắc, hiểu hoà bình cần được xây dựng bằng những việc làm cụ thể. Năm 2021, Giáo hội đã công nhận các nhân đức anh hùng của ông và đã nâng ông lên bậc Đáng Kính.

Vì thế khi đến đây, Đức Thánh Cha Lêô XIV muốn đặt ngày cuối cùng của ngài tại Pháp dưới dấu chỉ hòa bình và sự hiệp nhất châu Âu, theo dấu chân của thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II, người đã từng ghi dấu ấn và chủ tế Thánh lễ tại đây vào năm 1988.

Chương trình sẽ diễn ra tại Trung tâm Hội nghị Robert Schuman, một địa điểm mang tính biểu tượng cao, trước khi kết thúc tại Nhà thờ Chánh toà Thánh Étienne, được mệnh danh là “Ngọn đèn của Thiên Chúa” nhờ 6.500 m² kính màu, trong đó có một số tác phẩm của Marc Chagall.

Nhìn lại chút ít về Lịch sử Giáo phận Metz

và tại sao lại chọn Giáo phận Metz.

Theo danh sách trên trang của HĐGM Pháp, ngoại trừ hai giáo phận đặc biệt không có cơ sở địa lý và nhà thờ chính toà chính thức là : Giáo phận Quân đội (diocèse de l’Armé) và Giáo phận Truyền giáo tại Pháp (Mission de France), thì Giáo hội Pháp có tổng cộng là 95 Giáo phận trong nước và 8 Giáo phận hải ngoại.

Trong số 95 Giáo phận trong nước thì chỉ có 93 Giáo phận thuộc 15 giáo tỉnh, còn 2 Giáo phận Metz và Tổng Giáo phận Strasbourg lại có một quy chế đặc biệt, theo quy ước Concordat.

Concordat : Hai giáo phận Strasbourg và Metz vốn thuộc giáo tỉnh Besançon của Pháp. Năm 1871, sau chiến tranh Pháp-Phổ, Pháp mất lãnh thổ tên là Alsace-Moselle gồm 2 giáo phận trên vào tay Đế quốc Đức. Đức Giám Mục Strasbourg bấy giờ không muốn giáo phận mình trở thành thành viên của một giáo tỉnh Đức vì sợ sẽ làm dân chúng Pháp trong giáo phận nổi loạn. Giáo phận Metz cũng gặp vấn đề tương tự. Các Giám Mục liền thỉnh cầu Toà Thánh và Đức Giáo Hoàng Piô VII : Toà Thánh can thiệp bằng một thủ tục ngoại giao với Đức và Pháp.

15/7/1801 : Hiệp ước Concordat được ký kết giữa Napoléon và Đức Giáo hoàng Piô VII và sau đó vào ngày 14/06/1874 Đức Giáo Hoàng đã ban hành tông sắc ấn định Strasbourg và Metz là 2 giáo phận trực thuộc trực tiếp Toà Thánh, không thuộc Giáo tỉnh nào cả.

Năm 1905, chính quyền Pháp ra luật tách Giáo Hội ra khỏi nhà nước. Cuối Thế Chiến I, tháng 11/1918, lãnh thổ 2 giáo phận trên được Pháp giành lại từ tay Đức. Tuy vậy, Strasbourg và Metz vẫn tiếp tục duy trì tình trạng trực thuộc Toà Thánh và duy trì Giáo Ước Napoléon 1801, không tuân theo luật 1905. Giáo ước đó quy định người đứng đầu nhà nước Pháp phối hợp với Toà Thánh để chỉ định Giám Mục. Năm 1988, Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II nâng Strasbourg lên làm tổng giáo phận, nhưng vẫn không cho thuộc giáo tỉnh nào và cũng không đứng đầu giáo tỉnh nào, vẫn thuộc Toà Thánh.

Ngày nay, tổng giáo phận Strasbourg và giáo phận Metz là 2 trường hợp đặc biệt nhất nước Pháp cũng như trên thế giới : Giám Mục của 2 giáo phận này do tổng thống Pháp chính thức bổ nhiệm chứ không phải Đức Giáo Hoàng (khiến tổng thống Pháp là người thế tục duy nhất có quyền bổ nhiệm Giám Mục ngoài Đức Giáo Hoàng), hàng giáo sĩ 2 giáo phận này được chính phủ Pháp trả lương thay vì Giáo Hội, học sinh các trường Công Giáo tuân theo luật giáo phận thay vì luật nhà nước, dân chúng có thêm được hai ngày nghỉ là ngày 26/12 và thứ sáu tuần Thánh so với những vùng khác. Tuy nói Giám Mục do tổng thống Pháp bổ nhiệm nhưng thực tế ứng viên là do Đức Giáo Hoàng phê chuẩn và tổng thống chỉ được bổ nhiệm ứng viên đó, nếu Pháp không đồng ý thì Toà Thánh sẽ cung cấp ứng viên khác. Sau khi tổng thống chính thức bổ nhiệm Giám Mục thì Toà Thánh mới thông báo trên báo chí Toà Thánh.

Tóm tắt

- 1801 : Concordat được ký kết giữa Napoléon và Đức Giáo hoàng Piô VII.

- 1871–1918 : Alsace-Moselle bị sáp nhập vào Đế quốc Đức.

- 1905 : Pháp thông qua luật tách Giáo hội khỏi Nhà nước, nhưng vào thời điểm đó Alsace-Moselle thuộc Đức, nên luật năm 1905 không được áp dụng tại đây.

- 1918 : Alsace-Moselle trở về thuộc nước Pháp nhưng Quy chế pháp lý Concordat đặc biệt này vẫn được duy trì tại Alsace-Moselle.

Đây cũng là một trong những lý do mà các vị Giáo Hoàng khi đến thăm viếng mục vụ tại Pháp thường hay chọn một trong hai Giáo phận Metz hay Tổng Giáo phận Strasbourg để dừng chân, vì trên danh nghĩa hai Giáo phận này trực thuộc thẳng vào Tòa Thánh.

Nguồn gốc châu Âu : Di sản của Robert Schuman

Vào lúc 11 giờ, Đức Thánh Cha đã chủ trì cuộc gặp gỡ mang tên “Tại nguồn gốc châu Âu vì hòa bình và hiệp nhất”. Trước sự hiện diện của Tổng thống Emmanuel Macron và nhiều nhà lãnh đạo châu Âu, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã nhắc lại hình ảnh của Robert Schuman, “người của đức tin và niềm xác tín, người đã biết biến những đường ranh giới chia cắt xưa cũ thành những cây cầu hy vọng cho toàn châu Âu”.

Đức Thánh Cha nhấn mạnh rằng sự hiệp nhất châu Âu không thể chỉ dựa trên lợi ích kinh tế hay chính trị. Nó tìm thấy sức mạnh từ những giá trị thiêng liêng và nhân bản : tôn trọng phẩm giá của mỗi con người, đối thoại và tha thứ. Metz – thành phố đã vượt qua những chia rẽ lịch sử là nơi lý tưởng để nhắc nhở rằng châu Âu vẫn cần can đảm để chọn hòa giải thay vì oán hận.

Cuộc gặp liên tôn : Lời kêu gọi của Metz

Trước đó, lúc 10 giờ, một cuộc gặp liên tôn đã diễn ra tại cùng trung tâm. Các vị lãnh đạo chính của các tôn giáo tại Pháp : Công giáo, Hồi giáo, Do Thái giáo, Chính thống giáo, Tin Lành và Phật giáo, đã cùng đọc “Lời kêu gọi của Metz”, một tuyên bố chung mang tinh thần Lời kêu gọi Assisi do Đức Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II khởi xướng năm 1986.

Trong bài diễn từ, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã kêu gọi các đại diện tôn giáo trở thành “những người thợ xây hòa bình”. Ngài lên án mọi sự lợi dụng danh Thiên Chúa để biện minh cho bạo lực hay áp bức : “Không điều gì làm biến dạng phẩm giá con người có thể tự nhận là được Thiên Chúa soi dẫn.” Về đối thoại, ngài nhấn mạnh, không làm suy yếu bản sắc của mỗi bên ; nên diễn tả bản sắc ấy trong sự thật và sự mở lòng với người khác. Vì vậy tại Metz, thành phố của những ngã tư và vùng đất Concordat, các tôn giáo được mời gọi bảo vệ sự sống và làm chứng cho tình huynh đệ cụ thể.

Bài giảng tại Nhà thờ Chánh Toà Thánh Étienne

Buổi chiều, sau cuộc diễu hành bằng xe papamobile trên các đường phố Metz, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã cử hành Thánh lễ cầu nguyện cho hòa bình và công lý tại Nhà thờ Chánh Toà Thánh Étienne. Hàng chục nghìn tín hữu đã tụ họp bên trong và xung quanh nhà thờ. Tổng thống Emmanuel Macron cuối cùng cũng đã tham dự.

Trong bài giảng, Đức Giáo hoàng đã phó thác cho Chúa hành trình của cộng đoàn giáo phận Metz. Ngài nhắc đến hành trình hoán cải của chính thành phố này, từ xung đột đến hòa giải. Trước bất công, ngài khẳng định : “Con đường cứu độ duy nhất của con người là tình yêu biết chăm sóc người khác.”

Đức Thánh Cha đã đưa ra lời kêu gọi khẩn thiết về sự tha thứ và việc phá vỡ chuỗi oán hận. Ngài mong muốn Giáo hội địa phương mãi mãi là “ngọn hải đăng hy vọng cho đất nước này, cho châu Âu và cho thế giới”. Nhà thờ, với những ô kính màu kết hợp truyền thống Gothic và nghệ thuật đương đại (trong đó có các tác phẩm của Chagall), dưới lời ngài trở thành biểu tượng đại kết và liên tôn : một nơi ánh sáng xuyên qua các bức tường để chiếu soi vượt ra ngoài biên giới.

Sau Thánh lễ, Đức Thánh Cha bày tỏ lòng biết ơn đối với tất cả những người đã làm cho ngày hôm đó trở thành hiện thực, trước khi đến sân bay để tham dự nghi thức tiễn biệt. Khoảng 19 giờ, máy bay của ngài cất cánh hướng về Roma, khép lại bốn ngày tông du tại Pháp.

Bằng việc chọn Metz, thành phố biên giới, vùng đất Concordat và quê hương tinh thần của Robert Schuman, Đức Thánh Cha không chỉ kết thúc một chuyến đi, mà Ngài đã nhắc nhở rằng châu Âu, để trung thành với chính mình, cần tiếp tục rút sức mạnh từ nguồn gốc thiêng liêng, đối thoại giữa các tôn giáo và luôn luôn chọn con đường hòa giải cùng hy vọng.

Những ấn tượng và suy nghĩ của Đức Giáo hoàng trên chuyến bay trở về Roma

Trên chuyến bay trở về từ Metz đến Roma tối ngày 28 tháng 9 năm 2026, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã dành thời gian trò chuyện với khoảng 80 nhà báo tháp tùng trong suốt chuyến đi. Ngài mở đầu bằng lời nhận xét đầy xúc động :

‘‘Bốn ngày này thực sự tràn đầy nhiều ơn phúc. Hầu như là những phép lạ, tôi dám nói vậy, đặc biệt là thời gian ở Lộ Đức, khi tôi đồng hành với rất nhiều người bệnh và đau khổ, và chứng kiến ơn sủng của Thiên Chúa hiện diện dưới nhiều hình thức khác nhau, chạm đến trái tim con người, biến đổi cuộc đời họ và trả lại phẩm giá cho những người bệnh, người già và những ai bị gạt ra ngoài lề xã hội. ’’

Đức Thánh Cha cũng chia sẻ rằng ngài cảm thấy được chúc phúc vì có đặc ân được đến thăm nước Pháp và đặc biệt khích lệ giới trẻ, những người rõ ràng đang tìm kiếm điều gì đó. Ngài nhớ lại buổi tối tại Stade de France, nơi 80.000 bạn trẻ từ khắp nước Pháp đã tụ họp với sự nhiệt tình, niềm vui và hy vọng.

Ngài nhận xét rằng chương trình bốn ngày rất dày đặc và cường độ cao, nhưng đầy ý nghĩa. Trong cuộc trao đổi, Đức Lêô XIV cũng đề cập đến nhiều chủ đề khác như vấn đề lạm dụng tình dục trong Giáo hội, trí tuệ nhân tạo, sự trỗi dậy của các xu hướng cực đoan ở châu Âu, cũng như lời kêu gọi đối thoại và can đảm trong đàm phán để chấm dứt chiến tranh.

Công Bình tường thuật